Günlük yaşamda sıkça duyduğumuz empati kavramı, çoğu zaman yalnızca bir başkasını anlamaya çalışmakla tanımlanır. Ancak empati sadece bir başkasını anlamak üzerine kurulu bir kavram değildir. Empati, bundan çok daha fazlası olup ilişkilerin kalitesini artıran duygusal zekanın temel taşlarından biridir. Çok yönlü bir beceri olan empati, iş hayatında, aile içinde, arkadaş ilişkilerinde hatta toplumsal iletişimde oldukça önemli bir kavramdır. Empati, bireyler arasında sağlıklı diyalogların kurulmasında, çatışmaları daha kolay çözmede ve pozitif bir iletişim ortamı yaratma konusunda önemlidir. Empatik biri olmak, kişiler arasında güçlü bağların gelişmesinde, iş birliği yapma ve anlayışlı ilişkilerin gelişmesinde kritik bir role sahiptir. Peki empati nasıl geliştirilir? Bu yazıda sizin için empatinin detaylarını kaleme aldık. Gelin empati hakkında bilgilere birlikte bakalım.

Empati Nedir?
Empatinin detaylarına değinmeden önce empati nedir sorusunu yanıtlayalım. En basit tanımıyla empati, bir başkasının duygularını ve düşüncelerini anlamaya çalışmak, kendini karşısındaki kişinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısıyla bakabilme becerisidir. Kişi empati yaparken karşısındakinin bakış açısıyla durumu içselleştirerek kendini onun yerine koyar. Böylece onun hissettiklerini anlamaya çalışır. Empati, karşınızdaki kişinin ne hissettiğini tahmin etmekten öte, o duygunun ardındaki nedenleri anlamayı ve bunu iletişim sürecine yansıtmayı hedefler. Bu bağlamda karşınızdaki kişiyi anlamaya çalışırken duygunun sahiplenilmemesi de oldukça önemlidir. Duyguyu sahiplenmeden, objektif bir şekilde yorumlanmalı ve kişinin duygusu anlaşılmalıdır. Böylece empati kişilerarası iletişimde ilişkilere daha kapsayıcı bir yaklaşım sunar.



Empati Türleri Nelerdir?
Kişilerarası iletişimde önemli bir konu olan empati, tek boyutlu bir kavram olmayıp farklı türleri bulunur. Bunlar şu şekilde açıklanabilir:

1. Bilişsel Empati
Bilişsel empati, karşınızdaki kişinin ne düşündüğünü anlama becerisidir. Mantık ve analiz odaklıdır, kişinin ne düşündüğünü ve durumu nasıl değerlendirdiğini anlamaya çalışır. Buna örnek olarak; bir iş arkadaşınızın proje gecikmelerinden dolayı stresli olduğunu fark ettiğinizde neden böyle hissettiğini anlamaya çalışmanız bilişsel empati yaptığınızın bir göstergesidir.

2. Duygusal Empati
Bir diğer empati türü ise duygusal empatidir. Bu empati türü başkasının duygusunu içsel olarak hissedebilme yeteneğidir. Karşınızdaki kişinin duygusunu anlama ve yanıt verebilme becerisi olarak da tanımlanabilir. Bu empati türünde kimi zaman karşınızdaki kişi için endişelenmenize neden olabilir. Örneğin bir arkadaşınızın mutsuzluğunu duyduğunuzda içinizde bir sıkışma hissetmeniz, onun duygusuna ortak olmanız duygusal empati yaptığınızı göstermektedir.

3. Somatik Empati
Şefkat odaklı empati olarak da bilinen somatik empati, hem anlamayı hem hissetmeyi hem de destek olmayı içeren bir empati türüdür. Bir nevi empatik duyarlılık olarak da bilinir. Somatik empatiye göre karşınızdaki kişinin duygusal ihtiyaçlarına yönelik bir adım atmak önemli bir göstergedir. Buna göre bazı durumlarda kişiler karşısındaki kişinin duygularını fiziksel olarak hissedebilir. Örneğin kişinin utandığını gördüğünde kızarması veya midesinin bulanması somatik empatidir.

Kişiler empati kurarken bu türlerden yararlanarak da önemli ilişkilerini geliştirmekte ve daha güçlü bağlar kurabilmektedir.

Empati Kurmak Neden Önemlidir? 
Empati kurmak, bireyler arasında sağlıklı bir iletişimin gelişmesi açısından önemlidir. Anlayışın temelini oluşturan bir yetenek olan empati, pek çok açıdan hayati bir role sahiptir. Bireylerin hem kendi hayatlarında hem de sosyal ilişkilerinde önemli bir role sahip olan empati yaşantımızın olmazsa olmazıdır. Peki empati kurmanın önemi ve sağladığı faydalar nelerdir? Şimdi de bunları inceleyelim.

1. İletişim Kalitesi Artar
Empati kurmak karşınızdaki kişiyle kurduğunuz iletişimde yanlış anlaşılmaların azalmasını sağlar. Kişiler kendilerini daha iyi ifade eder ve karşılıklı dinleme kültürü gelişir. Bu da daha sağlıklı ve doğru bir iletişim ortaya koyar. Empati kurmak doğrudan iletişim kalitesini artırabilecek önemli faktörlerden biridir.

2. Çatışmaları Ortadan Kaldırır
Empati kurmak ya da empatik bir yaklaşım sergilemek, probleme değil çözüme odaklanır. Böylece kritik zamanlarda çatışmaları ortadan kaldırarak daha sağlıklı bir iletişim ortamı sunar. Bu durum hem iş hayatı hem de özel hayatta daha iyi ilişkiler kurabilmenize yardımcı olur.

3. Duygusal Bağ Kurmayı Güçlendirir
Empati kurmak, insanları duygusal açıdan da anlamayı kolaylaştırır. Bu da aralarında duygusal bağı güçlendirebilir ve birbirlerini daha derinlemesine anlamalarına olanak tanır. Böylece ilişkilerin güçlenmesi ve daha sağlam temeller üzerine inşa edilmesine yardımcı olarak anlaşılabilir bir ortam yaratır.

4. Takım Çalışmasını Güçlendirir
Empati sadece kişilerarası iletişimde değil iş dünyasında ekipler arasında da önemli bir kavramdır. Etkili bir iş birliği sağlanabilmesi için önemli olan empati, diğer insanların bakış açılarını anlamak, onları takdir etmek ve takım içinde uyumu artırmada da önemli bir rol oynar. Dolayısıyla empatik bir yaklaşım hayatımızın her alanında bize fayda sağlamaktadır.

5. Güven Oluşturur
Empati, karşınızdaki kişiyi anlayabilme becerisi olduğundan bir güven ortamı da yaratabilir. Buna göre karşınızdaki sizi gerçekten duyduğunuza ve anladığınıza inanırsa güven duygusu artar. Bu da tüm ilişkiler için bir güven yaratır ve büyük bir kazanımdır.

6. Duygusal Zeka Güçlenir
Empati, duygusal farkındalık ve iletişim becerileri ile doğrudan bağlantılıdır. Kişinin kendini ve çevresini daha iyi tanımasına yardımcı olur. Dolayısıyla empati kurmak duygusal zekanın güçlenmesi konusunda oldukça önemlidir.

7. Liderlik Becerilerini Geliştirir
İyi bir lider ekip arkadaşlarının duygusal ihtiyaçlarını anlamak ve karşılamak konusunda empatik davranır. Ekipleriyle sağlıklı iletişim kurabilen, ihtiyaçlarını doğru anlayan ve buna uygun aksiyon alan kişilerdir. Empati bu liderlik yaklaşımının temelini oluşturmaktadır.

8. Toplumsal Uyum Sağlar
Empatik kişiler, toplum içinde daha uyumlu ve saygılı bir şekilde davranma eğilimi gösterir. Karşısındaki kişinin deneyimlerini anlayan bu kişiler toplumun genel refahına katkıda bulunurlar.



Empati Nasıl Geliştirilir? 
Empati hakkında merak edilen detaylardan biri de nasıl geliştirileceğidir. Empati doğuştan gelen bir beceri değildir, ama geliştirilebilir. Hem kişisel hem de profesyonel hayata empati kurma becerinizi güçlendirerek daha doğru ve sağlıklı ilişkiler kurabilirsiniz. Empati becerinizi geliştirebilmek için aşağıdaki yöntemleri uygulayabilirsiniz.

1. Aktif Dinleme Becerinizi Geliştirin
Empatinin temelinde karşınızdaki kişiyi dinlemek yatar. Dolayısıyla empati kurma becerinizi geliştirmek istiyorsanız, dinleme becerinizi güçlendirmeniz gerekir. Aktif dinleme, karşınızdaki kişinin sözünü kesmeden, ne söylemek istediğini anlamaya çalışarak ve onu önemsediğinizi hissettirerek gerçekleşir. Bunun için yapmanız gereken, karşınızdaki kişiyle göz teması kurmak, sözünü kesmemek, konuşurken kendi cevabınızı düşünmeden odağınızı karşı tarafa vermek ve “seni anlıyorum”, “bunu söylemek senin için zor olmalı” gibi onaylayıcı ifadeler kullanmak empati yeteneğinizi geliştirebilmenize yardımcı olur.

2. Merak Edin ve Sorular Sorun
Empati kurmanın bir diğer detayı ise sorular sormaktır. Karşınızdaki kişiye sorular sorarak duygusal derinliğini keşfedebilirsiniz. Ancak bu noktada sorularınızın samimi, içten ve anlayış perspektifinde sorulduğundan emin olmalısınız. Böyle yaparak karşınızdaki kişiyle ilgili daha fazla bilgi edinebilir, onun dünyasını daha rahat bir şekilde anlayabilirsiniz. Bu noktada açık uçlu sorular sormaya özen gösterebilir, kendisini ifade etmesine yardımcı olabilirsiniz. “Bu durum seni nasıl hissettirdi?” veya “Sence bunun nedeni ne olabilir?” gibi sorular yöneltebilirsiniz. Böylece hem karşı taraf kendisinin duyulduğunu hisseder hem de duygusal bir bağ kurmak kolaylaşır.

3. Yargılamadan Dinlemeyi Öğrenin
Empatinin en büyük düşmanlarından biri yargılamaktır. Dolayısıyla empati yapmak istiyorsanız yargılamadan dinlemeyi öğrenmeniz gerekir. Kendi değer yargılarınız karşınızdakini anlamanıza engel olabilir. Bu yüzden empati kurarken odak noktanız, kişinin yaşadığı duygu ve düşünceler olmalıdır.  Doğruluğu ya da yanlışlığı değil. Bu noktada yargıdan uzak, anlayışlı bir şekilde yaklaşmanız gerekir. “Ben olsam böyle hissetmezdim.” yerine “Onun koşullarında bu duyguyu yaşaması normal.” gibi düşünce kalıpları geliştirme ve geniş bir bakış açısına sahip olmalısınız. Tüm bunlar empatiyi geliştirme konusunda sizi destekleyecektir.

4. Bedensel İşaretlere Dikkat Edin
Empati sadece sözleri anlamakla ilgili değildir. Mimikler ve beden dili de önemli bilgiler verir. Bir kişinin yüz ifadesi, ses tonu, duruşu ya da hareketleri duygularına dair ipuçları sunar. Dolayısıyla empati kurarken sözsüz iletişim faktörlerine de dikkat edilmesi gerekir. Vücut dilini okuyabilmek karşınızdaki kişinin duygusal durumunu da anlayabilmenize yardımcı olur.

5. Kendi Deneyimlerinizi Paylaşabilirsiniz
Karşınızdaki kişiyle kendi duygusal deneyimlerinizi paylaşmak bir güven ortamı oluşturabilir. Bu da empati kurmanıza yardımcı olur. Bu paylaşımların uygun ve samimi olmasına dikkat ederek, kendi deneyimlerinizi paylaşabilirsiniz.

6. Duygusal Farkındalığınızı Arttırın
Empati kurma becerinizi geliştirmek için öncelikle kendi duygularınızı tanımanız da gerekir. Kendi duygularını tanımayan biri başkalarının duygularını anlaması da zordur. Bu nedenle empati becerinizi geliştirmeye başlamadan önce kendi duygu durumunuzu da fark etmeyi öğrenmelisiniz. Bunun için kendinize “şu an nasıl hissediyorum?” ve “bu duygunun kaynağı ne?” gibi sorular sorarak duygusal farkındalığınızı artırabilirsiniz. Unutmayın, kendi duygularınızın farkına varmadan bir başkasının duygularının farkına varamazsınız.

7. Bakış Açınızı Değiştirebileceğiniz Egzersizler Yapın
Empati kurmanın en önemli detaylarından biri bakış açınızı genişletmektedir. Bunun için küçük ama etkili egzersizler yaparak fayda sağlayabilirsiniz. Kendinizi onun yerine koyma gibi pratikler yaparak farklı açılardan düşünmeye teşvik edebilirsiniz. Üstelik bunu günlük yaşamda sık sık da uygulayabilirsiniz. Hatta şu egzersizlerle de pratiklerinizi zenginleştirebilirsiniz:

• Bir tartışma sırasında bir süreliğine karşı tarafın bakış açısıyla düşünmeye çalışın,
• Bir hikaye veya filmde karakterlerin duygularını analiz etmeye çalışın,
• Günlük hayatta yaşanan bir olayı farklı bir kişinin gözünden değerlendirmeye çalışın.

Tüm bunları uygulayarak olaylar karşısında farklı değerlendirmelerde bulunabilirsiniz.

8. Duygusal Tepkilerinizi Kontrol Edin
Empati kurarken dikkatli olmanız gereken bir detay ise duygusal tepkilerinizi kontrol etmenizdir. Bu süreç içerisinde sakin kalmak oldukça önemlidir. Kendi öfke, kaygı veya savunma mekanizmanız aktif olduğunda karşınızdaki kişiyi anlamak zorlaşacaktır. Bu yüzden duygusal bir tepki vermeden önce derin bir nefes almalı ve kendinize zaman tanımalısınız. Yargısız, sakin ve anlayışlı tepkiler vermek empatinin önemli adımları arasında yer alır. 

Empati ve Sempati Arasındaki Farklar Nelerdir?
Sıklıkla karıştırılan iki kavram olan empati ve sempati birbirine benzer bir temele dayansa da özünde farklı iki kavramdır. Empati ve sempati insanların duygusal bağ kurarken kullandığı iki önemli kavramdır. Empati; bir kişinin duygularını ve düşüncelerini anlamaya ve onun bakış açısıyla kavramaya çalışmaktır. Sempati ise; bir kişinin yaşadığı duyguya karşılık acıma, üzülme ya da duygusunu paylaşma halidir. Temel fark bu tanımlarda aslında görülmektedir. Empati kişinin duygusunu anlamak iken sempati onunla o duyguyu paylaşıp üzülmek ya da sinirlenmek gibi açıklanabilir. Empati daha çok duygusal mesafe içerirken sempati, duyguyu kabul etme ve ortak olma gibi davranışları içerir. Empati, iletişimi güçlendirirken sempati iyi niyetli olsa da bazen kişiye “bana acıyorlar” hissi vererek iletişimi zayıflatabilir. Sempati duygusal bir paylaşım içerirken empati daha çok çözüm odaklıdır. Dolayısıyla her iki kavram da birbirinden farklı olup karıştırılmaması gerekir.